POWRÓT




gen. bryg. Jerzy Przemysław Morawicz

ostatni minister spraw wojskowych
Rządu Rzeczypospolitej Polskiej na Uchodźstwie


gen. J. P. Morawicz

Urodził się 25 marca 1913 r. w majątku Krasne na Lubelszczyżnie jako syn Wiktora i Kazimiery z Rzewuskich.
Uczęszczał do Gimnazjum im, Stefana Czarnieckiego w Chełmie Lubelskim, które ukończył w 1931 r. W latach 1932 - 1932 ukończył Szkołę Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim, a następnie w okresie 1932 - 1935 Szkołę Podchorążych Inżynierii w Warszawie. Wtedy też otrzymał awans do stopnia ppor. służby stałej saperów ze starszeństwem od 1.08.1934. We wrześniu 1935 r. został przydzielony do Batalionu Elektrotechnicznego w Nowym Dworze Mazowieckim. Po dwuletnim pobycie w Nowym Dworze przeniesiono go do samodzielnej kompanii reflektorów przeciwlotniczych w Gdyni. W sierpniu 1938 r. skierowany został do Wyższej Szkoły Inżynierii na stanowisko dowódcy plutonu. W marcu 1939 r. objął dowództwo kompanii najmłodszego rocznika.
26 sierpnia 1939 r. na podstawie przydziału mobilizacyjnego, wyznaczony został oficerem technicznym w 11 kompanii reflektorów przeciwlotniczych Batalionu Elektrotrchnicznego.
13 września 1939 r. na czele dwóch plutonów saperów stoczył walkę z wojskami niemieckimi w wsi Cześniki pod Łabuniami koło Zamościa. Sześć dni póżniej, 19 września 1939 r. został rozbrojony i wzięty do niewoli przez wojska sowieckie pod Unterwalden koło Lwowa. Kilkakrotnie uciekał z niewoli sowieckiej, a także niemieckiej.
W listopadzie 1939 r. ouścił kraj przedostając się na Węgry a póżniej do Francji. Podczas kampanii francuskiej przebywał w Centrum Szkolenia Saperów.
W koncu czerwca 1940 r. ewakuował się do Anglii. Początkowo w 1 Samodzielnej Kompanii Saperów w Szkocji, a od stycznia 1941 r. w Sztabie Naczelnego Wodza w Londynie.
W grudniu 1944 r. przydzielony został do Sztabu 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej, w której w chwili jej rozwiązania w grudniu 1947 r. pełnił funkcję Kwatermistrza zgrupowania.
Po opuszszeniu w stopniu majora Brygady Spadochronowej ukończył Wyższą Szkołę Wojenną oraz British Army Staff College Camberley. Oprócz wykształcenia wojskowego posiadał również wykształcenie cywilne. Ukończył Polish Uniwersity College w Londynie, gdzie kontynuował studia rozpoczęte na Politechnice Warszawskiej.
Po wojnie awansował do stopnie ppłk. i płk. dypl. Od 1 marca 1985 roku do 22 grudnia 1990 r. był ostatnim ministrem spraw wojskowych Rządu RP na Uchodźstwie. 15 sierpnia 1990 r. otrzymał nominację na stopień generała brygady.
Do Polski po raz pierwszy po wojnie przyjechał 15 grudnia 1990 r. na zaproszenie prezydenta RP Lecha Wałęsy i marszałka Senatu Andrzeja Stelmachowskiego, jako jeden z czterech przedstawicieli prezydenta RP Ryszarda Kaczorowskiego, w celu ustalenia daty i formy przekazania insygniów i urzędu prezydenta.
22 grudnia 1990 r. przybył wraz z prezydentem Kaczorowskim do Zamku Królewskiego, gdzie uczestniczył w ceremonii przekazania insygniów władzy prezydenckiej. Wydarzenie to było symbolem końca PRL-u i początkiem powstania III Rzeczypospolitej.
Przez następne 14 miesięcy był rzecznikiem spraw woskowych Komisji Likwidacyjnej Rządu RP na Uchodźstwie.

Jego wielokrotne, bezpośrednie kontakty z ówczesnym wiceministrem obrony narodowej Bronisławem Komorowskim zaowocowały przekazaniem do Departamentu Kadr MON dokumentacji Kapituły Orderu Wojennego Virtuti Militari oraz not biograficznych oficerów Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie.

Jako były żołnierz Batalionu Elektrotechnicznego utrzymywał stałe kontakty ze środowiskiem byłych żolnierzy, nad którym patronat sprawuje 1 batalion remontowo - budowlany w Nowym Dworze. O jego związkach ze środowiskiem Kombatantów Batalionu Elektrotechnicznego może świadczyć fakt, że był jednym z fundatorów odsłoniętej 6.08.1994 r. tablicy pamiątkowej w kościele garnizonowym w Nowym Dworze, poświęconej 25 oficerom tego Batalionu zamordowanym w Katyniu i Charkowie.
Bardzo wiele czasu poświęcał działalności społecznej. W latach 1952 - 1981 był prezesem Stowarzyszenia Polskich Spadochroniarzy, a w okresie 1981 - 1985 prezesem "Ogniska Polskiego" w Londynie. Działał aktywnie w Związku Saperów, oficerów dyplomowanych i innych organizacjach.

Za służbę wojenną odznaczony został Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami, Medalem Wojska z dwoma okuciami, Orderem Imperium Brytyjskiego. Za powojenną służbę niepodległościową został odznaczony Krzyżem Kawalerskim (1970) i Krzyżem Komandorskim "Polonia Restituta" (1989).

Zmarł po cięzkiej chorobie w Londynie 21 września 1994 r. Uroczystości pogrzebowe odbyły się w kościele garnizonowym św. Andrzeja Boboli w Londynie.
23 lipca 1996 r. jego prochy, zgodnie z ostatnią wolą, spoczęły w rodzinnym grobie w Nowym Dworze Mazowieckim.


(Alfred Kabata, Przedruk z "Moje Mazowsze" z dn. 2.08.1996 r.)

POWRÓT